24 juli 2017

Chahdortt Djavann - Meester



**

Een latinojongen wordt ergens in een Amerikaanse achterbuurt onder de hoede genomen van Big Daddy, een van de plaatselijke gangsterbazen. Later wordt diezelfde jongen op dertienjarige leeftijd veroordeeld voor een drievoudige moord. Hij besluit zijn levensverhaal te vertellen aan zijn advocate, inclusief enkele van de meest sadistische scènes die ik ooit las. Verder komt het verhaal niet erg sterk uit de verf, al is er nog een verrassend einde aan.

Meester van Chahdortt Djavann - originele titel Big Daddy - verscheen bij Cargo in 2016, vertaald uit het Frans door Jan Pieter van der Sterre en Reintje Ghoos.
253 blz, isbn 9789023494799

Jonathan Coe - Nummer 11



***

Jonathan Coe heeft een paar uitstekende romans geschreven (zie Het moordende testament), maar de laatste jaren wil het niet écht meer lukken. In De afschuwelijke eenzaamheid van Maxwell Slim wilde Coe de tijdgeest van het eerste decennium van de eenentwintigste eeuw vatten. "Wel amusant, maar misschien moet Coe er nog een paar jaar overheen laten gaan voordat hij het ultieme jaren-2000-boek schrijft", schreef ik in 2010. Het lijkt erop dat hij met Nummer 11 dezelfde fout opnieuw maakt.

Nummer 11 is een aaneenschakeling van verhalen, met enkele personages die een paar keer terugkomen, en met nummer 11 als rode draad: het huisnummer van de minister van financiën in Downing Street. Coe verzet zich namelijk uitdrukkelijk tegen het besparingsbeleid van de Britse regering. De voedselbanken komen regelmatig in beeld, net als de nefaste oorlog in Irak en de hoge kosten in het hoger onderwijs.
Datgene wat voor Laura en haar collega's altijd een vast, maar ondefinieerbaar gegeven was geweest - het naar een hoger niveau brengen van kennis en inzicht van de jonge geest - was nu teruggebracht tot handelswaar, iets wat je kocht met de verwachting dat het op een later moment financieel gewin zou opleveren.
Maar niet alles is politiek. Coe maakt zich ook druk over de macht van de media, zoals de televisiezender die een voormalig onehitwonder te kijk zet in een realityshow, of een prestigieuze prijs die wordt uitgereikt aan gelijk wat, als het maar aandacht oplevert. Of over Facebook en Twitter waar zo snel misverstanden ontstaan en je bij de kleinste misstap zo veel bagger over je heen krijgt.

Over elk van die punten valt ongetwijfeld veel te vertellen, maar misschien is het geheel iets te pessimistisch en eenzijdig. Het grootste minpunt aan Nummer 11 is dat Coe veel meer te vertellen heeft over de jaren 2010 dan hij in één boek kan proppen.

Nummer 11 van Jonathan Coe - originele titel Number 11 - verscheen bij De Bezige Bij in 2016, vertaald uit het Engels door Otto Biersma en Luud Dorresteijn.
429 blz, isbn 9789023497790

Bram Dehouck - Witte raaf



****

We hebben er even op moeten wachten, op de nieuwste thriller van Bram Dehouck (bijna even lang als op deze recensie), maar de Witte raaf bleek het wachten meer dan waard.

Stefanie Baertsoen is interim-marketingverantwoordelijke in een klein bedrijf. Tot ieders tevredenheid, tot een nieuwe collega alles komt verpesten. Nick Farkas heeft alles mee: "Het indrukwekkende cv, het voortreffelijke voorkomen, de schijnbaar natuurlijke uitstraling van succes".

Mensen als Nick Farkas verblinden je, denkt ze. Zij zijn de lichtbak waar iedereen naar staart. Willen ze de aandacht, dan trekken ze haar naar zich toe; vrezen ze de aandacht, dan stoten ze haar van zich af. Het licht gaat uit en terwijl je nog met je ogen knippert, zijn ze verdwenen.

Al snel is de meest ervaren vertegenwoordiger vervangen door een stel wulpse grieten met een iPad. De enige die Nicks spelletje doorheeft, is Stefanie. Hij wil haar dan ook kwijt, en dat lukt ei zo na. Tot hij in het ziekenhuis belandt na een overval waarbij zijn vrouw omkomt.

Stefanie loopt zelf in de kijker als verdachte, na haar professionele dispuut met Nick. Maar heeft zij er ook echt iets mee te maken? Rechercheur Tess Jonkman mag het uitzoeken. Dat doet ze in het veel verhelderende tweede deel van het boek. Maar ook dan is het nog niet gedaan: een rechtbankdrama brengt de ultieme apotheose.

Een ander had hetzelfde verhaal wellicht willen uitrekken tot dubbel zoveel pagina's, maar het verhaal heeft dat helemaal niet nodig. Bram Dehouck rolt zijn uitgekiende plot uit zonder veel franjes. Tot de laatste pagina laat hij je in spanning. Zal Nick ontmaskerd worden als een gladde bedrieger, ja of nee? Witte raaf is een uitstekende misdaadroman, maar iets anders hadden we ook niet verwacht van een tweevoudig Gouden Strop-winnaar.

Witte raaf van Bram Dehouck verscheen bij De Geus in 2016.
253 blz, isbn 9789044534603

Joris Tulkens - Vesalius



****

Als men mij zou vragen naar een onderschatte Vlaamse auteur, zou ik wellicht Joris Tulkens noemen. Ik kwam ooit bij hem terecht dankzij Sire, er zijn geen Vlamingen, waarvan ik nu alleen nog weet dat het een amusant boek was. Tussen de thrillers door schrijft de Diestenaar graag historische romans over bekende figuren: Erasmus, Thomas More en Johanna de waanzinnige.

Tulkens' intussen voorlaatste roman (2013) gaat over Andreas Vesalius, Brusselaar en een van de grondleggers van de anatomie. Zijn belangrijkste publicatie, de Fabrica, is al vijftien jaar oud wanneer koning Filips vraagt hem te volgen naar het Spaanse hof in Toledo, later Madrid. Maar het is de tijd van de inquisitie, en Vesalius' opvattingen over lichaam en ziel stemmen niet meteen overeen met de kerkelijke leer.

Of Vesalius' jaren tussen zijn aankomst in Spanje en zijn vertrek op bedevaart naar Jeruzalem werkelijk zo zijn verlopen als hier beschreven is niet zeker. Tulkens beschrijft enkel wat er zou kunnen gebeurd zijn, maar hij doet dat op basis van wat wél geweten is over Vesalius, zijn familie, zijn vrienden, zijn opvattingen. Vesalius is een uitstekende op historische feiten gebaseerde roman, vlot geschreven, met thrillertrekjes.

Vesalius van Joris Tulkens verscheen bij Davidsfonds in 2013.
351 blz, isbn 9789063066628

Neil MacGregor - Duitsland



*****

Van alle boeken over de Duitse geschiedenis heeft Neil MacGregor, directeur van het British Museum, het meest toegankelijke geschreven, en wellicht zelfs het beste. Ik blijf hulde brengen aan Simon Winder, maar een chronologische geschiedenis als in zijn Germania blijft noodgedwongen een afwisseling van boeiende en ronduit saaie episodes - de toenmalige Duitsers zullen overigens wel een voorkeur hebben gehad voor de saaie, rijke en vredevolle periodes.

MacGregor concentreert zich in Duitsland, biografie van een natie op een aantal verrassende invalshoeken, gaande van bier en worst over munten tot exemplarische kunstwerken. Elk van die onderwerpen zegt iets over het Duitsland zoals we dat nu kennen, en over de vele vormen die het land door de geschiedenis heen heeft aangenomen. "Duitsland? Waar ligt dat? Ik weet niet waar ik dat land kan vinden", schreven Goethe en Schiller al in 1796.

De vele illustraties zijn een meerwaarde. De geschiedenis van de Hanzesteden wordt verteld aan de hand van één enkel schilderij van Hans Holbein de Jongere. Een beeld zegt soms meer dan je denkt.

Je denkt misschien dat je wel wat weet over de Europese geschiedenis, waar Duitsland zo een groot deel van uitmaakt, maar dat is buiten MacGregor gerekend. Blijvende verbazing is je deel in een wijd scala van kunst - zij het nu verheven of volkse kunst.

Duitsland van Neil MacGregor - originele titel Germany: Memories of a Nation - verscheen bij Hollands Diep in 2015, vertaald uit het Engels door Pon Ruiter.
597 blz, isbn 9789048827657